Trí tuệ nhân tạo ngày càng được ứng dụng trong giáo dục, hỗ trợ học tập và xử lý thông tin. Trong bối cảnh đó, sinh viên cần chủ động thích ứng, tăng khả năng vận dụng kiến thức trong môi trường học tập và đáp ứng yêu cầu nghề nghiệp mới.
Sự phát triển của AI đặt ra yêu cầu mới đối với người học
Sự phát triển của AI đang mở rộng cách người học tiếp cận và xử lý thông tin trong giáo dục đại học. AI có thể hỗ trợ tìm kiếm, tổng hợp, phân tích và tạo nội dung, giúp người học tiếp cận thông tin nhanh hơn. Vì vậy, sinh viên không chỉ cần tiếp nhận kiến thức mà còn phải biết vận dụng, đánh giá thông tin và giải quyết những vấn đề cụ thể.
Tại Diễn đàn hợp tác nhà trường – doanh nghiệp năm 2026 diễn ra ngày 28/9, Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Lê Quân cho rằng AI đang làm thay đổi hoạt động dạy và học, đồng thời đặt ra yêu cầu người học cần được trang bị năng lực làm chủ công nghệ. Với sinh viên, điều này đòi hỏi thay đổi trong cách học. Bên cạnh việc nắm chắc kiến thức chuyên môn, người học cần biết đặt câu hỏi, xác định vấn đề, kiểm tra thông tin và lựa chọn cách xử lý phù hợp. Yêu cầu này đặc biệt rõ ở những ngành có mức độ gắn kết cao với công nghệ như Công nghệ thông tin, khi sinh viên không chỉ học cách sử dụng các công cụ số mà còn cần hiểu nguyên lý, dữ liệu và cách công nghệ được phát triển, vận hành. AI có thể hỗ trợ một số công đoạn, nhưng khả năng hiểu vấn đề và vận dụng kiến thức vẫn giữ vai trò quan trọng.
Tăng trải nghiệm để biến kiến thức thành năng lực
Khi AI có thể hỗ trợ nhiều công việc liên quan đến tìm kiếm và xử lý thông tin, những hoạt động giúp sinh viên trực tiếp vận dụng kiến thức càng trở nên cần thiết. Thực hành, thảo luận, làm dự án, nghiên cứu hoặc xử lý tình huống thực tế giúp người học kiểm nghiệm kiến thức, rèn tư duy và từng bước hình thành năng lực giải quyết vấn đề. Với sinh viên, việc sử dụng AI trong học tập vì thế không nên chỉ dừng ở tìm câu trả lời hoặc hoàn thành một nhiệm vụ. Công nghệ có thể hỗ trợ tìm kiếm tài liệu, phân tích dữ liệu hoặc gợi mở hướng tiếp cận, nhưng người học vẫn cần tự xác định vấn đề, lựa chọn cách giải quyết, kiểm chứng kết quả và hoàn thiện sản phẩm học tập.
Trong những lĩnh vực như ngành Công nghệ kỹ thuật điện, điện tử, sự kết hợp giữa kiến thức chuyên môn và công nghệ cũng ngày càng được chú ý. Sinh viên có thể tiếp cận các vấn đề liên quan đến thiết bị, điều khiển, tự động hóa và hệ thống điện tử, qua đó có thêm môi trường để vận dụng kiến thức, thực hành và làm quen với công nghệ mới. Điều quan trọng là công nghệ được sử dụng như công cụ hỗ trợ quá trình học tập và giải quyết vấn đề, thay vì thay thế quá trình tư duy của người học.
Gắn công nghệ với chuyên môn và nghề nghiệp
Sự phát triển của AI cũng khiến mối liên hệ giữa kiến thức chuyên môn, công nghệ và yêu cầu nghề nghiệp trở nên rõ hơn. Sinh viên cần từng bước làm quen với những công cụ phù hợp với ngành học, đồng thời hiểu giới hạn của công nghệ để sử dụng đúng mục đích.
Từ góc độ người học, làm chủ công nghệ không có nghĩa là sử dụng càng nhiều công cụ càng tốt. Sinh viên cần xác định công nghệ có thể hỗ trợ khâu nào, kiểm chứng kết quả ra sao và đâu là phần việc vẫn cần năng lực chuyên môn, tư duy và trách nhiệm của con người.
Tại Trường Đại học Lương Thế Vinh, định hướng “Thực học – Thực hành – Thực nghiệp” được cụ thể hóa qua môi trường học tập gắn kiến thức chuyên môn với thực hành và trải nghiệm. Hệ thống phòng học, phòng thực hành, phòng thí nghiệm, thư viện và các không gian học tập tạo điều kiện để sinh viên củng cố kiến thức, rèn kỹ năng và chủ động tìm hiểu công nghệ mới. Cùng với cơ sở vật chất, giảng viên đóng vai trò đồng hành, hướng dẫn sinh viên vận dụng kiến thức, trao đổi, thực hành và xử lý những vấn đề gắn với chuyên môn. Đây là nền tảng để người học phát huy khả năng tự học, tư duy và thích ứng khi AI ngày càng được ứng dụng trong học tập và nghề nghiệp.